Rodzaje gleby i sposoby na poprawę jej struktury

2015-05-29
Rodzaje gleby i sposoby na poprawę jej struktury

Gleba to zewnętrzna część litosfery. Tworzą ją luźne cząsteczki organiczne i minerały, podlegające ustawicznym wzajemnym przemianom na skutek działalności żyjących w glebie organizmów.

Pod względem żyzności, składu, wilgotności i innych czynników, stosuje się następujący podział rodzajów gleby:

Klasa I - gleby surowe

Pozostają w początkowej fazie wykształcania ze skały, dominuje w nich wietrzenie fizyczne nad chemicznym, są bardzo słabo zróżnicowane.

Klasa II - gleby mineralne słabo wykształcone bezwęglanowe

Występują na terenach suchych, wytwarzane są ze skał masywnych (granitów, łupków) lub z glin ciężkich i iłów, mają słabo rozwinięty poziom próchniczy.

Klasa III - gleby wapnicowe

Powstają ze skał osadowych wapiennych i skał gipsowych o wysokiej zawartości węglanów. Stanowią podłoże lasów liściastych i mieszanych oraz roślinności trawiastej.

Klasa IV - gleby czarnoziemne

W większości wytworzone są z lessów. Charakteryzują się dużą żyznością ze względu na nagromadzenie próchnicy nasyconej wapniem i magnezem.

Klasa V - gleby brunatoziemne

Mają wysoką wartość rolniczą, są zasobne w składniki pokarmowe. Tworzą je gliny, iły, piaski, żwiry i bazalty. Kształtowały się w klimacie umiarkowanym przy udziale roślinności lasów liściastych i mieszanych.

Klasa VI - gleby bielicoziemne

Skałę macierzystą stanowią piaski, zlepieńce i granity. Są ubogie w składniki pokarmowe, mają więc niską wartość rolniczą i stanowią podstawę dla suchych lasów iglastych, lub - w zależności od stopnia nawodnienia - mieszanych.

Klasa VII - gleby zabagniane

Warunkiem ich powstawania jest wysoki poziom wód gruntowych lub działanie wód powierzchniowych na gliny, iły i inne piaski. Jako że przez większą część roku są podmokłe, do użytkowania rolniczego wymagają regulacji stosunków wodnych.

Klasa VIII - gleby bagienne

Trwa na nich gromadzenie szczątków organicznych w warunkach beztlenowych. Formują się poprzez osadzanie mułu w rozlewiskach rzecznych. Przy niskim nawilgotnieniu mogą służyć do uprawy owsa, jęczmienia czy ziemniaków, przy wyższym - jako słabe pastwiska lub nieużytki.

Klasa IX - gleby pobagienne

Po opadzie wód z gleb bagiennych następuje znaczny wzrost żyzności. Zawierają duże ilości składników pokarmowych i pozwalają na uprawę konopi, kapusty, pszenicy. Rosną na nich lasy liściaste.

Klasa X - gleby napływowe

Powstały z materiałów naniesionych z terenów o różnych etapach formowania struktury. Składają się z wielu warstw o zróżnicowanych właściwościach fizycznych i chemicznych, a ich wartość użytkowa oceniana jest bardzo wysoko.

Klasa XI - gleby słone

Charakterystyczne dla suchego klimatu kontynentalnego, występują także w obszarach nadmorskich, wokół słonych jezior i solanek. Wysoka zawartość jonów sodu powoduje małą przepuszczalność dla wody i w związku z tym niską żyzność. Do ich uprawy konieczne jest odsolenie.

Klasa XII - gleby kulturoziemne

Przeobrażone w skutek zagospodarowania przez człowieka, intensywnie nawożone i meliorowane, jedynie w niskich warstwach zachowują swą naturalną strukturę. Świadome użytkowanie spowodowało w nich głębokie przekształcenie typów i cech.

Klasa XIII - gleby industrioziemne

Oddziaływanie przemysłu - przede wszystkim górnictwa i budownictwa - spowodowało mechaniczne zniszczenie i zapylenie struktury wielką ilością obcych materiałów. Zmiany chemiczne i hydrologiczne są stosunkowo trwałe i oddziałują na układy biologiczne, fizyczne i chemiczne tych gleb.

W Polsce ok 40% powierzchni stanowią tzw. "gleby lekkie". To dość nieprecyzyjne określenie, które odnosi się do rozmaitych klas, a dotyczy dużej zawartości piasku w wierzchniej warstwie. Elementy gleby nie ulegają zlepieniu, co jest niekorzystne dla roślin, gdyż powoduje szybkie ubytki materii organicznej stanowiącej podstawową wartość odżywczą. Stosuje się metody mające zwiększyć lepkość podłoża, jego pulchność oraz miąższość warstwy próchniczej. Ma to zapobiec szybkiemu rozkładowi substancji organicznych oraz lepiej magazynować wodę. Najpopularniejszymi sposobami jest wprowadzenie do gleby torfu, gliny lub lessu oraz doprowadzenie odpowiednich ilości wody w okresach najintensywniejszej pracy za pomocą przemysłowych technik melioracyjnych.